Collectie J.B. Corporaal in Naturalis te Leiden

In vervolg op de blog over entomoloog Johannes Bastiaan Corporaal een kort (foto)verslag van het bezoek aan Naturalis op vrijdag 21 februari 2014. Doel van dit bezoek was het bezichtigen van de insectencollectie van J.B. Corporaal. De omvangrijke collectie Corporaal was jarenlang ondergebracht in het Zoölogisch Museum te Amsterdam, maar is onlangs overgebracht naar Naturalis in Leiden.

Naturalis [foto Naturalis.nl]

Medio 2013 leerde ik door mijn werk als ecoloog Naturalismedewerker Jinze Noordijk kennen. Via Jinze kwam ik in contact met Ben Brugge, de collectiebeheerder van de Cleridae (kevers) in Naturalis. Via e-mail ontving ik van hem onderstaande informatie:

De collectie Corporaal maar ook andere insecten vooral kevers uit Nederlands Indië staan nu allemaal in Leiden. Daar is in 2012 de complete collectie van het Zoölogisch Museum Amsterdam heen verhuisd. Ik ben met die collectie meeverhuisd en beheer nog steeds dat deel van de collectie. Corporaal is heel belangrijk geweest voor de opbouw van de entomologische verzameling. Hij was zeer communicatief en heeft 100den brieven geschreven met alle entomologen over de wereld maar vooral de coleopterologen. Hij is ook begonnen met standaardisering van de collectie, door 30x40 dozen met kasten in te voeren. Het idee van een wetenschappelijke collectie is in 1916 ontstaan hetgeen inhield dat geschonken collecties samengevoegd werden en er dus geen aparte collecties van personen werden bewaard. Als men dat wilde dan werd zo'n collectie eenvoudig geweigerd! Het ZMA was echt een wetenschappelijk instituut verbonden aan de Universiteit van Amsterdam toen nog gemeente universiteit. Ook de opzet van de kever collectie en het indelen in faunistische regio's voor de hele collectie was zijn idee. Zijn opvolgers Kruseman en Jeekel zijn op deze weg voortgegaan. Je ziet in onze collectie echt een omslagpunt van een kleine collectie ontstaan vanuit de Artiscollectie die na de komst van Corporaal begint te groeien. Zijn voorganger prof.DeMeijere die de collectie moest beheren deed hier weinig aan. Corporaal kwam in 1928 uit Indië en had daar contacten met een andere keververzamelaar Drescher die zijn collectie aan het ZMA schonk op voorspraak van Corporaal.Dit was direct een enorme boost voor de kevercollectie. 

Het opheffen van het ZMA is het directe gevolg van de wijziging in de financiering van de universiteiten op basis van studenten en promoties, waardoor er geen geld meer overbleef voor collecties of botanische tuinen. De omvang van de Amsterdamse zoologie collectie was inmiddels net zo groot als de Leidse "Staats"collectie.  Zij vormen nu samen met het herbarium in Leiden, Utrecht en Wageningen en de geologiecollecties van  de UvA en Delft Naturalis Biodiversiteit Centrum.

Ben Brugge was bereid om mijn vrouw en mij een kijkje te laten nemen in de uitgebreide insectencollectie, opgeslagen op de achtste etage van de Naturalistoren.

Eerst leidde dhr. Brugge ons naar zijn kantoorruimte op de derde etage. Een betrekkelijk kleine kamer met heel veel spullen, documenten, boeken etc. Hij liet ons een retourzending zien van een Duitse professor. Het opmerkelijke was dat dit een aantal kevers betrof die deel uitmaken van de collectie Corporaal, maar die aanvankelijk nog niet allemaal waren gedetermineerd.

Begeleidende brief bij retourzending van exemplaren uit de collectie Corporaal

Kevers uit de collectie Corporaal, gedetermineerd door een Duitse professor.

Supplement Colepterum Catalogus, onderdeel Cleridae verzorgd door J.B. Corporaal

Door J.B. Corporaal opgesteld overzicht van aantallen soorten per collectie (Amsterdam, Leiden, Brussel etc.)

Gedeelte van de omvangrijke insectencollectie, waar de collectie Corporaal deel van uitmaakt.

Door J.B. Corporaal aangelegde en beschreven collectie kevers.
Verzameld op Sumatra in 1919.

Deze kevers behoren tot het genus (geslacht) Corporaalia.
Entomoloog Kleine heeft dit geslacht vernoemd naar J.B. Corporaal.
Het betreft de soort Corporaalia baryrrhynchoides.

Ook andere soorten kevers zijn vernoemd naar J.B. Corporaal, onder andere door Barr en de franse entomoloog Pic.

Door J.B. Corporaal beschreven soort: ... distinctus (Corp.)

Entomoloog Pic heeft de op Guadeloupe gevonden soort Madoniella Corporaali vernoemd naar J.B. Corporaal.

We mogen wel stellen dat Johannes Bastiaan Corporaal een belangrijke rol heeft gespeeld in de opbouw van de wetenschappelijke collectie cleridae. 

Met dank aan collectiebeheerder Ben Brugge voor de verstrekte informatie en inzage in de   interessante collectie insecten. Wat een biodiversiteit!

Bovenstaande foto's zijn gemaakt door N.A. Korporaal (tenzij anders vermeld)

Entomoloog Johannes Bastiaan Corporaal (1880 - 1952)

Uit het huwelijk van Cornelis Gerardus Corporaal (geb. 's-Gravenhage 21 juni 1850, koopman, klerk (1874), commies (1892), referendaris Departement van Koloniën, Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw, overl. 's-Gravenhage 22 april 1925) en Anna Margaretha van Hunsel (geb. 's-Gravenhage 14 mei 1853, overl. aldaar 15 augustus 1911) is op 23 april 1880 geboren:
Johannes Bastiaan Corporaal.

Johannes Bastiaan Corporaal (1880 - 1952)
[Bron: http://www.cleridae.info/people/past/corporaal/]

In het boek "Het Zuid-Hollandse geslacht Corporaal / Korporaal" is van Johannes Bastiaan Corporaal onderstaande informatie opgenomen (fragmenten p. 92 en 93).

De Sumatra Post, 23 augustus 1917
[Bron: Delpher.nl]

De Sumatra Post, 25 augustus 1917
[Bron: Delpher.nl]

Landkaart: Penang, Maleisië

Algemeen Handelsblad, 12 december 1928
[Bron: Delpher.nl]

Het nieuws van de dag voor Nederlands-Indië, 18 mei 1935
[Bron: Delpher.nl]

De Waarheid, 27 oktober 1950 
[Bron: Delpher.nl]

Johannes Bastiaan Corporaal is op 28 mei 1952 overleden. In 1953 is in het Tijdschrift voor entomologie een In Memoriam verschenen, geschreven door P. van der Wiel, goede vriend van Johannes Bastiaan Corporaal. Deze beschrijving geeft een tamelijk gedetailleerd beeld van de levensloop van entomoloog (insectenkundige) Johannes Bastiaan Corporaal.

Tijdschrift voor entomologie, volume 96, 1953, pag. 1-7
[Bron: http://archive.org/stream/tijdschriftvoore1953nede#page/n13/mode/2up]

In het jaarverslag van het proefstation AVROS wordt inderdaad melding gemaakt van bovengenoemde [pag. 2] voor de thee-cultures schadelijke vlindersoort Bombisatur corporaali van Eecke.

Titelblad Mededelingen van het Algemeen Proefstation der AVROS
[Bron: Delpher.nl]

Vermelding van de bunch-caterpillar ofwel Bombasitur Corporaali van Eecke Mededelingen van het Algemeen Proefstation der AVROS (1920 - 1921), pag. 21 [Bron: Delpher.nl]

Algemeen Proefstation der AVROS te Medan
[Bron: http://www.panoramio.com/photo/73895158]

Landkaart: Medan, Sumatra






De Duitse entomoloog F. Borchmann verwijst in onderstaande publicatie op soorten insecten die J.B. Corporaal tijdens zijn werkzame periode bij AVROS heeft verzameld. Hieronder bleken ook nieuwe soorten voor te komen, die niet eerder waren aangetroffen.



Tijdschrift voor entomologie, volume 72, 1929, pag. 1 (fragment)
[Bron:  http://www.biodiversitylibrary.org/page/27454294#page/123/mode/1up]



Hieronder een voorbeeld van een nieuwe groep (geslacht) aan soorten die door J.B. Corporaal zijn ontdekt, vandaar de naam Corporaalia!


Tijdschrift voor entomologie, volume 64, pag. 31
[Bron: http://www.biodiversitylibrary.org/page/10858273#page/77/mode/1up]

De auteur van bovenstaand artikel, R. Kleine, eindigt zijn wetenschappelijk artikel met de conclusie dat het door J.B. Corporaal ontdekte "geslacht" een zijtak is van het geslacht Baryrrhynchus:

Tijdschrift voor entomologie, volume 64, pag. 34
[Bron: http://www.biodiversitylibrary.org/page/10858273#page/80/mode/1up]

Bovengenoemde P. van der Wiel (auteur van In Memoriam) heeft onderstaand artikel samen met J.B. Corporaal geschreven. Ze waren dus niet alleen vrienden, maar ook vakbroeders.

Tijdschrift voor entomologie, volume 91, 1948, pag. 180
[Bron: http://www.biodiversitylibrary.org/item/89707#page/326/mode/1up]

Johannes Bastiaan Corporaal is overleden op 28 mei 1952 te Amsterdam en begraven op 31 mei 1952 op de Nieuwe Oosterbegraafplaats.

[Bron: CBG, familieadvertenties Corporaal]

Corporaal in het leger van de Prins

Afgelopen jaar (in maart 2013) trof ik een interessante mededeling over Bastiaan Corporaal (ged. Oud-Alblas 1 maart 1761) in zijn huwelijksakte. Deze akte vond ik op www.genver.nl > Zuid-Holland > ’s-Gravenhage > Trouwen 1779-1811 Ned. Hervormd > scan 180. 

[Bron: https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-1942-31119-26056-20?cc=2037907&wc=M99Q-K24:1976706302]

De akte d.d. 5 november 1786 betreft de volgende huwelijksinschrijving:

Bastiaan Corporaal J.M. geb. te oud

Alblas Corporaal in het Regiment

Hollandsch Lijfgardes te Paard, ge-

Leid wordende door zijne Hoogheid

Willem George Fredrik Prinse van

Orange en Nassau & & & als

Collonel, met Katharina van

Beusekom, J.D. geb. en beide wonen-

de alhier.

Bastiaan Corporaal was in 1786 dus militair met de rang corporaal in een legeronderdeel dat geleid werd door kolonel Willem George Frederik Prins van Oranje Nassau, toen hij op 25-jarige leeftijd in 's-Gravenhage huwde met Catharina van Beusekom.

Willem George Frederik van Oranje-Nassau (geb. Den Haag, 15 februari 1774, overl. Padua 6 januari 1799) was de jongste zoon van Stadhouder Willem V en Wilhelmina van Pruisen, bijgenaamd: Fritz.

Willem George Frederik van Oranje-Nassau

[bron: Wikipedia]

In 1786 was kolonel Willem George Frederik Prins van Oranje Nassau dus nog maar 12 jaar jong. Maar het (blauwe) krijgsbloed stroomde reeds door zijn jeugdige aderen!

Bastiaan Corporaal deed zijn naam eer aan, aangezien hij de rang korporaal had in het regiment Hollandse Lijfgarde te paard. Een echte Corporaal in het leger van de Prins!

Bastiaan Corporaal

Verwantschap Corporaal - van Boetzelaer

In het lijvige boekwerk "Het geslacht Van den Boetzelaer" worden in het persoonsregister twee Corporaals vermeld, namelijk mr. dr. Karel Hendrik Corporaal en zijn dochter Anne Antoinette Corporaal. Deze vermeldingen verwijzen naar parenteel B IV. Een gedeelte hiervan is hieronder afgebeeld.

Reeds in het in 1999 verschenen familieboek "Het Zuid-Hollandse geslacht Corporaal / Korporaal" [pag. 90] is opgenomen dat mr. dr. Karel Hendrik Corporaal was gehuwd met Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer en dat hun dochter Anne Antoinette Corporaal was gehuwd met Roelof Helmer Hendrikus Siegers.

De foto van Maurits Johan baron van Boetzelaer met Anne Antoinette Roodenburg is afkomstig uit het Gemeentearchief van Dordrecht. Hun dochter Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer is geboren in Dordrecht, blijkens geboorteakte in het huis op het adres Wijnstraat 116.

Geboorte-akte Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer

[Bron: "Netherlands, Zuid-Holland Province, Civil Registration, 1811-1942," images, FamilySearch (https://familysearch.org/pal:/MM9.3.1/TH-266-12596-86618-6?cc=1576401&wc=M94W-NGJ:344609072 : accessed 27 Dec 2013), Dordrecht > Geboorten 1883-1889 > image 1352 of 2199]

Het adres Wijnstraat 116 komt exact overeen met de adresvermelding van "M.J. baron van Boetzelaer, 1e luit. artill." in het Algemeen Adresboek der Gemeente Dordrecht, uitgave 1887/1888 [p. 90; Regionaal Archief Dordrecht, bibliotheek studiezaal].

In mijn zoektocht naar een afbeelding van Karel Hendrik Corporaal en van Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer, ben ik aan de hand van bovengenoemde parenteel nagegaan of er via nazaten meer informatie te vinden zou zijn. In deze parenteel staan namelijk de kinderen van Anne Antoinette Corporaal en Roelof Helmer Hendrikus Siegers (doopnamen met geboortejaar).

Door middel van een zoekactie op internet ben ik in contact gekomen met Roelof Louis Siegers, wonende in Zuid-Afrika. Hij verwees me voor familie-aangelegenheden door naar zijn oudste zus Helena Antoinette (Helma) Lintvelt-Siegers, eveneens wonende in Zuid-Afrika. Zij heeft de moeite genomen om enkele oude familiefoto's per post toe te sturen. Hieronder zijn de foto's weergegeven.

Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer

Mr. dr. Karel Hendrik Corporaal

Boven en links: mr. dr. Karel Hendrik Corporaal

Rechtsonder: Anne Antoinette Corporaal met haar moeder 

Anna Louise Cornelia barones van Boetzelaer.

Anna Louise Cornelia barones (roepnaam Wiesie) van Boetzelaer

en dochter Anne Antoinette Corporaal

(de moeder van Helma Lintvelt-Siegers)

Van links naar rechts:

Daisy Francine Christine Marie Corporaal,

Karel Hendrik Corporaal en

Elisabeth Maria Jeannette Hilda Corporaal.

Stamboom Corporaal / Korporaal

Stamboomonderzoek N.A. (Nico) Korporaal

Corporaal / Korporaal

Door middel van deze blog wordt informatie gegeven over de vorderingen van het onderzoek naar de voorouders van N.A. (Nico) Korporaal. De stamboom bestaat uit de zogenaamde genealogie van de oudst bekende stamvader van het Zuidhollandse geslacht Corporaal / Korporaal, aangevuld met zogenaamde kwartierstaatgegevens. In een kwartierstaat worden de voorouders van zowel vaderszijde als moederszijde vermeld. Hierin komen dus heel veel verschillende familienamen voor.

De stamboom (genealogie & kwartierstaat) Corporaal / Korporaal is te raadplegen via de site: Stamboomsite Corporaal / Korporaal